ส่งออกข้าวไทยปี 68 เกินเป้าแตะ 7.9 ล้านตัน ปี 69 ลุยรักษาตลาดเดิม–ขยายตลาดใหม่ ตั้งเป้า 7 ล้านตัน ท่ามกลางความเสี่ยงเศรษฐกิจโลก

การส่งออกข้าวไทยในปี 2568 ทำผลงานได้ดีกว่าที่คาดการณ์ไว้ โดยมีปริมาณส่งออกสูงถึง 7.9 ล้านตัน เกินกว่าเป้าหมายเดิมที่ตั้งไว้ 7.5 ล้านตัน จากแรงหนุนคำสั่งซื้อช่วงปลายปีของผู้นำเข้าสำคัญที่เร่งนำเข้าข้าวเพื่อรองรับเทศกาลคริสต์มาส ปีใหม่ และต่อเนื่องถึงเทศกาลตรุษจีน ส่งผลให้มูลค่าการส่งออกข้าวไทยตลอดทั้งปีอยู่ที่ 148,204 ล้านบาท หรือประมาณ 4,515 ล้านเหรียญสหรัฐ

นางอารดา เฟื่องทอง อธิบดีกรมการค้าต่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า ชนิดข้าวที่ไทยส่งออกมากที่สุดในปี 2568 คือข้าวขาว ปริมาณ 3.62 ล้านตัน คิดเป็นสัดส่วนราว 45.82% ของการส่งออกข้าวทั้งหมด แม้จะลดลงจากปีก่อน เนื่องจากการแข่งขันด้านราคาที่รุนแรงจากประเทศคู่แข่งสำคัญ ขณะที่ข้าวหอมมะลิไทยส่งออกได้ 1.76 ล้านตัน เพิ่มขึ้นเล็กน้อย ข้าวนึ่งมีปริมาณ 1.51 ล้านตัน เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ส่วนข้าวหอมไทย ข้าวเหนียว และข้าวกล้อง มีปริมาณส่งออกในระดับที่แตกต่างกันไป โดยภาพรวมข้าวเกือบทุกชนิดขยายตัวเมื่อเทียบกับปีก่อน ยกเว้นข้าวขาวและข้าวหอมไทยที่ได้รับแรงกดดันจากการแข่งขันด้านราคา

สำหรับตลาดส่งออกสำคัญ อิรักยังคงเป็นตลาดอันดับหนึ่งของข้าวไทย ด้วยปริมาณราว 1 ล้านตัน ใกล้เคียงกับปีก่อน รองลงมาคือแอฟริกาใต้ สหรัฐอเมริกา จีน และเซเนกัล โดยเฉพาะตลาดจีนที่มีการนำเข้าข้าวไทยเพิ่มขึ้นอย่างโดดเด่น สะท้อนโอกาสในการขยายตลาดในระยะต่อไป แม้บางตลาดจะชะลอตัวจากภาวะเศรษฐกิจและการแข่งขันที่สูงขึ้นก็ตาม

อธิบดีกรมการค้าต่างประเทศ ระบุว่า ปี 2569 ยังเป็นปีที่ท้าทายสำหรับตลาดข้าวไทย โดยสถานการณ์โดยรวมคาดว่าจะใกล้เคียงกับปี 2568 ขณะที่ตลาดข้าวโลกยังเผชิญการแข่งขันด้านราคาที่รุนแรง จากปริมาณผลผลิตข้าวโลกที่เพิ่มขึ้น และความต้องการนำเข้าของประเทศคู่ค้าสำคัญบางแห่ง เช่น อินโดนีเซีย ที่มีแนวโน้มลดลงจากนโยบายพึ่งพาตนเองด้านอาหาร นอกจากนี้ การส่งออกข้าวไทยยังอาจได้รับผลกระทบจากภาวะเศรษฐกิจโลก ความผันผวนและการแข็งค่าของเงินบาท รวมถึงสถานการณ์ความขัดแย้งเชิงภูมิรัฐศาสตร์ที่ส่งผลต่อต้นทุนค่าขนส่ง

อย่างไรก็ดี ท่ามกลางความไม่แน่นอนดังกล่าว สถานการณ์ความขัดแย้งในหลายภูมิภาคอาจทำให้บางประเทศเร่งนำเข้าข้าวเพื่อสะสมเป็นสต็อกสำรองด้านความมั่นคงทางอาหาร ซึ่งถือเป็นโอกาสของข้าวไทยในการรักษาและขยายส่วนแบ่งตลาดในตลาดโลก โดยคาดว่าปริมาณการส่งออกข้าวไทยในปี 2569 จะอยู่ที่ประมาณ 7 ล้านตัน

กรมการค้าต่างประเทศจึงได้เตรียมแผนผลักดันการส่งออกข้าวอย่างต่อเนื่อง โดยจะผนึกกำลังกับภาคเอกชน มุ่งรักษาตลาดเดิมควบคู่กับการรุกขยายตลาดที่มีศักยภาพ ผ่านการจัดคณะผู้แทนการค้าเดินทางไปสร้างความเชื่อมั่นและกระชับความสัมพันธ์กับผู้นำเข้ารายสำคัญในประเทศต่าง ๆ อาทิ ญี่ปุ่น จีน สหรัฐอเมริกา แคนาดา และแอฟริกาใต้ เพื่อเพิ่มโอกาสทางการค้าในระยะยาว

นอกจากนี้ กรมฯ ยังเดินหน้าเจรจาซื้อขายข้าวแบบรัฐต่อรัฐกับรัฐบาลจีนและสิงคโปร์อย่างต่อเนื่อง พร้อมขยายตลาดข้าวประณีตในประเทศที่มีกำลังซื้อสูง เช่น เยอรมนี สวิตเซอร์แลนด์ และสหรัฐอเมริกา ควบคู่กับการประชาสัมพันธ์ภาพลักษณ์และคุณภาพข้าวไทยผ่านงานแสดงสินค้านานาชาติ การเชื่อมโยงผู้ประกอบการรายย่อยเข้ากับผู้นำเข้าโดยตรง รวมถึงการใช้ช่องทางออนไลน์เพื่อสร้างการรับรู้และกระตุ้นการบริโภคข้าวไทยในวงกว้าง โดยเฉพาะในกลุ่มผู้บริโภครุ่นใหม่